De Deens regisseuse Susanne Bier is in haar films niet bang van grote woorden. Wij wel. Wanneer cineasten zich immers geroepen voelen om een betoog af te steken over zaken als schuld en boete, plicht en verantwoordelijkheid, resulteert dit vaak in een twee uur durend, moraliserend kijkstuk met een hoop stukgelopen relaties, uiteengereten gezinnen, onnodige ongelukken en een nog grotere hoop gejank, maar wordt er vaak vergeten om ook een film te maken. Wie vier jaar geleden After The Wedding (Efter Brylluppet) heeft gezien, weet echter dat Bier niet in die val trapt. Ook in In A Better World laat ze zien dat ze weet hoe ze een zwaarwichtig en aangrijpend verhaal in beelden moet verpakken.
Het was zowat de enige noemenswaardige verrassing op de afgelopen Oscaruitreiking. Iedereen verwachtte dat Alejandro Gonzalez Iñárittu met het beeldje van Best Foreign Language film naar huis ging gaan, voor Biutiful (een film die wij, tot scha en schande, nog steeds niet hebben gezien). Iñárittu ging echter met lege handen naar huis: het was Susanne Bier die de award in ontvangst mocht nemen voor In A Better World. Achteraf bekeken bleek ook dat echter een logische keuze. De film had ook al bij de Golden Globes in dezelfde categorie gezegevierd, en is op Amerikaanse leest geschoeid: veel ellende en miserie tijdens de film, maar een al bij al goede afloop. Terwijl Biutiful – als wij de critici mogen geloven – overloopt van pessimisme. En daar houden ze in Hollywood niet van.
Maar u hoort ons niet klagen. In A Better World is immers een interessant kijkstuk geworden. De grote woorden waarmee Bier nu uitpakt zijn vooral “vergeving” en “wraak”. De originele titel van de film is dan ook Hævnen (“wraak”), een vlag die de lading veel beter dekt. De film vertelt het verhaal van twee gezinnen. Anton, een Deense dokter, werkt vooral in een woestijnkamp in Afrika en staat op het punt om van zijn vrouw te scheiden. Zijn zoontje Elias raakt op school bevriend met Christian, de andere spilfiguur van In A Better World. Christian heeft zijn moeder verloren aan kanker en heeft een, op z’n zachtst uitgedrukt, getroebleerde relatie met z’n vader. Hij kanaliseert zijn frustraties volgens de visie “Als men je slaat, sla je twee keer zo hard terug.” Zo gebruikt hij een fietspomp om de pestkop, die Elias steeds lastigvalt, te molesteren. En wanneer hij getuige is van een incident waarbij Elias’ vader een paar tikken krijgt, betrekt hij Elias in zijn plan om wraak te nemen, hoewel Anton Elias meerdere keren inpepert dat geweld niets oplost. Anton heeft het zelf echter ook niet makkelijk wanneer hij in Afrika een lokale misdaadkoning op de operatietafel krijgt, die verantwoordelijk is voor het martelen en doden van een groot aantal vrouwen. Anton voelt zich verplicht de man te helpen, maar de dorpelingen smeken om hem te laten creperen.
Dat de hoofdpersoon – bijzonder sterk neergezet door Mikael Persbrandt, die het personage van Beorn gestalte zal geven in The Hobbit – vrijwilligerswerk doet in de derde wereld, is niet de enige overeenkomst met After The Wedding. Want net zoals in die film (die al een nominatie kreeg voor Best Foreign Language Film), toont Bier tussen alle ellende die ze haar personages laat meemaken in, wondermooie natuurbeelden. Een gekortwiekt korenveld. Een windhoos die door de woestijn schuift. Ze vormen een rustpunt in de verwikkeling, zijn ondanks al het ongeluk onverstoorbaar, en ze staan de kijker toe om te reflecteren over wat er allemaal in het verhaal gebeurt. Een eenvoudige, maar nodige ingreep, waardoor je niet wordt overspoeld door een overdaad aan tearjerk-scènes, want die durft Bier wel eens te laten passeren. Gelukkig slagen de acteurs erin om die scènes niet al te clichématig te laten overkomen. Naast Persbrandt zijn het vooral William Jøhnk Nielsen en Markus Rygaard die de aandacht trekken met hun sterke acteerprestatie. Dat kunnen we overigens alleen maar aanmoedigen, want is er in Hollywood geen oud gezegde dat zegt dat je alleen maar problemen krijgt als je met kinderen (en dieren) wil werken?
Jammer genoeg voelt het scenario van In A Better World soms ietwat geforceerd aan: werkelijk elk aspect van het verhaal lijkt een betekenis te moeten hebben. Dat dat niet altijd nodig is, werd in het verleden al bewezen door regisseurs als Stanley Kubrick en Terrence Malick. Nu lijkt het alsof Susanne Bier en scenarist Anders Thomas Jensen je de hele tijd willen duidelijk maken: dat dit gebeurt, komt daardoor, en dat is te verklaren door wat er toen is voorgevallen. Geen enkele scène is aan het toeval overgelaten. Het is leuk dat het scenario zo helder is, maar wij denken dat de film nog aangrijpender was geweest, mocht het allemaal iets vrijer en dus iets realistischer overkomen.
Alles tezamen moeten we echter besluiten dat de Deense regisseuse met In A Better World een meer dan puike film heeft gemaakt. Wij waren misschien meer aangedaan door het dilemma waar Mads Mikkelsen kwam voor te staan in After The Wedding dan voor de keuzes die Anton, Elias en Christian hier moeten maken¸ maar de uitgekiende regie, de beeldenpracht en de acteerprestaties maken van In A Better World een aangrijpend drama, van het type waarop Susanne Bier en Anders Thomas Jensen inmiddels een patent hebben genomen.
Ons oordeel: ★★★½
In A Better World (Hævnen) / Denemarken-Zweden 2010 / Regie: Susanne Bier / Scenario: Anders Thomas Jensen / Met: Mikael Persbrandt, William Jøhnk Nielsen, Markus Rygaard, Trine Dyrholm e.a. / 119 min.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten