- INSIDIOUS: Old school horror ★★★½

Als trouwe horrorfan vind ik het betreurenswaardig dat er de laatste jaren geen goede horrorprenten meer gedraaid worden, met uitzondering van de handycam-found footage horrorfilms zoals Paranormal Activity en [Rec]. Als u zichzelf ook als horrorfan categoriseert, ga dan als de bliksem de nieuwe van James Wan (Saw, 2004) Insidious zien. De uitdrukking 'als de bliksem' is hier niet per se gebruikt in de
betekenis van  steengoed, eerder uit voorzienigheid: zulke films houdt men meestal niet lang in de zalen.

Het verhaal van de brains achter Saw (let wel: enkel de eerste en de derde zijn van de hand van James Wan, ook de twee beste in de reeks) mag dan wel pover zijn, toch is Insidious een horrorfilm die je moeiteloos en zonder schroom in het rijtje van de betere van het afgelopen jaar kan plaatsen. Het is namelijk een horrorfilm, en horror sterft niet uit: dezelfde waarden van bijvoorbeeld Nosferatu gelden nog steeds: het moet de kijker de stuipen op het lijf jagen, het moet oog hebben voor opbouw naar een climax zonder ergens te verslappen, het moet er goed uitzien (horror is het genre bij uitstek waar goede trucage een must is) en het zou sporadisch humoristische en/of meta-elementen mogen bevatten, om al de wansmakelijkheid of griezeligheid ook te relativeren (cf. Nightmare on Elm Street, W. Craven, 1984).

Deze Insidious schiet op vele vlakken in de roos. Om maar met het meest elementaire gegeven te beginnen: deze film is echt niet voor watjes. En die van FilmDistrict, het productiehuis, winden er geen doekjes om, ze laten crew volledig hun ding doen en dat merk je in een oogwenk. Wanneer eerst via enkele vrij technisch bekwame establishing shots een huis aan de kijker wordt getoond, waar een gezin met drie kinderen (inderdaad geen twee, zoals al die andere films) net naartoe is verhuisd, krijgen we de titel van de film te zien. Onder een vreselijk luid en angstaanjagend aanzwellen van violen (heel eerlijk, nooit eerder heb ik zo geschrokken en gehuiverd van een sample strijkers) etaleert de regisseur in kanjers van bloedrode letters 'INSIDIOUS' over het volledige doek. Dit zijn  nog maar letters, en je doet in je broek. Op dit moment wisten we al dat er niet te sollen viel met deze cineast, of beter: met Insidious.

Zoals het een klassieke horrorfilm betaamt bouwt de spanning naarmate de film afloopt alleen maar op. Onze verwachtingen werden dan ook op dit vlak prompt ingelost. Voor de kenners: het betreft een haunted house film zoals daar zijn Tobe Hoopers Poltergeist uit 1982, The Haunting van Jan de Bont uit 1999 en recenter Paranormal Activity van Oren Peli uit 2007, maar niet pur sang vermits het niet het huis blijkt te zijn maar de jongen. Enige voorspelbaarheid wel, maar dat wordt gecompenseerd met de grote dosis spanning en angst. Er wordt naar een doel gewerkt en de film verliest ons bijna nergens in de rit naar de finale.

Over de acteurs daarentegen gaan we geen hoogdravende woorden opvoeren. Het acteerwerk is niet slecht maar zeker ook niet om over naar huis te schrijven. Hoofdrolspeler Patrick Wilson, u allicht bekend als Nite Owl uit Watchmen (Z. Snyder, 2009) of het controversiële Hard Candy (D. Slade, 2005) speelt erg droog. Volgens ons is het geen kwestie van bad casting, de man kan gewoon niet zo denderend acteren. Rose Byrne hebben we reeds beter zien spelen in de ietwat vreemde film Sunshine (D. Boyle, 2007) en Knowing (A. Proyas, 2009) maar acteert goed genoeg voor de magere rol die ze krijgt in deze film. We gaan niet moeilijk doen over diepgang van personages aangezien het een horrorfilm is en er andere zaken meer aandacht vragen, maar het kan zeker beter. De handlangers van Elise (de Zelde Rubinstein van deze film) met de leuke namen Specs en Tucker, zorgen voor de komische noot in de film, die zeker bijdraagt tot een beter geheel.

Misschien wel het punt waar de film het best in lukt is de cinematografie. De beelden zijn sterk, tot zeer sterk in deze ogenschijnlijk doordeweekse horrorprent. Er zijn heel wat raakvlakken met klassieker Poltergeist, wat soms in de weg staat op inhoudelijk niveau om  een horror-van-de-hoogste-plank-film te zijn. Toch belet dit de camera niet om mooie en memorabele shots te maken. Wij denken vooral aan de iconografische waarde van het masker met de slurf in de verplichte 'exorcismesequentie': het moment in een haunted house film wanneer iedereen aan tafel zit, verbonden door elkaars hand, en effectief de geest probeert te verdrijven uit het huis of uit de persoon. Maar ook na de ietwat flauwe scène, misschien wel de enige zwakke scène in de film, waarin de vader (Patrick Wilson) van het kind dat behekst is leert over zijn eigen kwaal (of gave, hoe u het wil bekijken), kunnen ontsnappen uit zijn eigen dromen, volgt een mooi staaltje cinema. De vader komt te weten dat in zijn generatie het gen voor lucid dreaming steeds wordt doorgegeven en dat zijn zoontje een brug te ver is gevaren, namelijk naar het dodenrijk. Dappere vader besluit natuurlijk ook te gaan dromen, hij is immers de enige hoop om zijn zoon te gaan bevrijden uit de klauwen van een demoon. Eens de vader in de andere wereld vertoeft, vinden we dat zeer mooi weergegeven: een dikke mist en rokende wolken met daarin vage schimmen en turende ogen omhelzen de vader wanneer hij zijn zoon zoekt in limbo. Spijtig genoeg krijgen we iets verder een nogal amorfe duivel te zien die als twee druppels water op de duivel lijkt in de videocip van Tribute van Tenacious D, waarin niemand minder dan David 'Foo Fighter' Grohl voor de gelegenheid zijn duivelskostuum heeft aangetrokken. 

Het einde van de film was tot onze opluchting wél weer een goede zet, al vervalt de film hierbij in clichés. We kunnen hier natuurlijk niet te veel over zeggen, alleen dat het een vervolg impliceert, waar we dan weer onze bretellen voor vasthouden. Hoe dan ook, Insidious is een uiterst genietbare horrorfilm en verplichte kost voor spookhuisfanaten. De acteerprestaties en regie zijn matig, maar de beelden en de spanningsmeter bereiken bijna ongekende hoogtes bij momenten.

Ons oordeel: ★★★½

Larry Crowne / VS 2011 / Regie: Tom Hanks / Scenario: Tom Hanks, Nia Vardalos / Met: Tom Hanks, Julia Roberts, Sarah Mahoney, Pam Grier e.a. / 98 min.